ZJZ PANČEVO: Bolesti srca i krvnih sudova vodeći uzrok obolevanja i umiranja
Kardiovaskularne bolesti (KVB) su ubica broj jedan na svetu, uzrokujući preko 20,5 miliona smrtnih slučajeva godišnje.
![ZJZ PANČEVO: Bolesti srca i krvnih sudova vodeći uzrok obolevanja i umiranja ZJZ PANČEVO: Bolesti srca i krvnih sudova vodeći uzrok obolevanja i umiranja](https://013info.rs/wp-content/uploads/sites/5/2023/09/doktor-jpg-webp.webp)
KVB je grupa bolesti koje utiču na srce ili krvne sudove. Najviše ljudi širom sveta umire od KVB: preko 20,5 miliona svake godine. Ishemijske bolesti srca (npr. srčani udar) i cerebrovaskularne bolesti ( npr. moždani udar) su uzrok 85% smrtnosti u grupi KV, a uglavnom pogađaju zemlje sa niskim i srednjim prihodima.
Epidemiološka situacija u Srbiji 2022. godine
Prema poslednjim raspoloživim podacima, tokom 2022. godine od bolesti srca i krvnih sudova umrle su 51.624 osobe (23.695 muškaraca i 27.929 žena). Bolesti srca i krvnih sudova sa učešćem od 47,3% u svim uzrocima smrti vodeći su uzrok umiranja u Srbiji. Žene su češće (54,1%) u odnosu na muškarce (45,9%) umirale od ove grupe bolesti. Ishemijske bolesti srca i cerebrovaskularne bolesti, sa učešćem od 36,5%, vodeći su uzroci smrtnosti u ovoj grupi oboljenja.
U kardiovaskularne bolesti spadaju još i: reumatska bolest srca koja čini 0,6% svih smrtnih ishoda od KVB, bolesti arterija sa učešćem od 4,5%, hipertenzivna bolest srca čini 21,1%, a ostale bolesti srca i sistema krvotoka čine 35,7% svih smrtnih ishoda od KVB.
Kao najteži oblik ishemijskih bolesti srca, akutni koronarni sindrom je vodeći zdravstveni problem u razvijenim zemljama sveta, a poslednjih nekoliko decenija i u zemljama u razvoju. U akutni koronarni sindrom spadaju: akutni infarkt miokarda, nestabilna angina pektoris i iznenadna srčana smrt. Akutni koronarni sindrom u Srbiji činio je 48,3% svih smrtnih ishoda od ishemijskih bolesti srca u 2022. godini. Ostale ishemijske bolesti srca činile su 51,7% smrtnosti od ishemijskih bolesti srca.
Prema podacima populacionog registra za AKS, u Srbiji je u 2022. godini dijagnoza akutnog koronarnog sindroma postavljena kod 19.701 slučaja. Standardizovana stopa incidencije na populaciju Evrope u Srbiji iznosila je 190,8 na 100.000 stanovnika. Tokom 2022. godine od ovog sindroma u Srbiji su umrle 4564 osobe. Standardizovana stopa smrtnosti na populaciju Evrope od akutnog koronarnog sindroma u Srbiji iznosila je 39,7 na 100.000 stanovnika.
Preko 70% svih simptoma srčanog i moždanog udara javljaju se u kući, kada je neko od članova porodice prisutan i može da pomogne. Zato je potrebno prepoznati znake i simptome srčanog i moždanog udara.
Epidemiološka situacija u Južnobanatskom okrugu
Bolesti srca i krvnih sudova su vodeći uzrok obolevanja i umiranja i u Južnobanatskom okrugu. Posmatrajući poslednjih pet godina, u našem okrugu, samo od akutnog koronarnog sindroma (infarkt miokarda i nestabilna angina pektoris) godišnje je prosečno obolevalo 865 osoba. Od ukupnog broja obolelih infarkt miokarda je dijagnostikovan kod oko 85%, a nestabilna angina pektoris kod 15% pacijenata.
Prema podacima Zavoda za javno zdravlja Pančevo, od infarkta miokarda u našem okrugu češće obolevaju i umiru muškarci nego žene (odnos 60:40). Infarkt se najčešće registruje kod muškaraca posle 55, a kod žena posle 60 godine života. Nažalost, infarkt miokarda se registruje i kod znatno mlađih osoba (30-35 god).
Od akutnog koronarnog sindroma u Južnobanatskom okrugu godišnje prosečno umre oko 140 osoba i to uglavnom od infarkta miokarda (99%), dok od nestabilne angine pektoris oko 1%. Smrtni ishod od infarkta miokarda najčešće se beleži kod muškaraca od 60 god. i kod žena posle 65 godine života, međutim registruje se već u uzrastu od 40 godina.
Znaci i simptomi srčanog udara:
1. Jak bol koji se javlja iza grudne kosti u vidu stezanja, pritiska, probadanja i traje više od pola sata (bol može da se širi prema ramenima ili stomaku, levoj ruci, vilici ili lopaticama)
2. Otežano disanje praćeno kratkim dahom
3. Malaksalost, muka, povraćanje
4. Uznemirenost.
Znaci i simptomi moždanog udara:
1. Oduzetost jedne strane lica, ruke ili noge na jednoj strani tela
2. Konfuzija (osoba ne zna gde se nalazi), otežan ili nerazgovetni govor
3. Teškoće sa vidom (jednostrano ili obostrano)
4. Otežano kretanje, vrtoglavica, gubitak ravnoteže i koordinacije
5. Jaka glavobolja, bez prethodnog uzroka
6. Nesvestica ili potpuni gubitak svesti.
Faktori rizika
Da li ste znali da je vaše srce veličine vaše šake i najjači mišić u vašem telu? Počelo je da kuca oko tri nedelje nakon što ste bili začeti. Ako doživite 70 godina, kucaće dve i po milijarde puta. Međutim, iako snažno, vaše srce može postati ranjivo od uobičajenih faktora rizika kao što su pušenje, dijabetes, holesterol, nepravilna ishrana ili život sa visokim krvnim pritiskom.
Kardiovaskularni sistem takođe može biti oslabljen zbog već postojećeg stanja srca i drugih fizioloških faktora, uključujući hipertenziju ili visok holesterol u krvi. Kada funkcije vašeg srca postanu ugrožene nastaje kardiovaskularna bolest, širok pojam koji pokriva bilo koji poremećaj sistema u čijem centru je srce.
Svetska federacija za srce
Svetska federacija za srce vodi globalnu borbu protiv srčanih bolesti i moždanog udara, sa fokusom na zemlje u razvoju i nerazvijene zemlje preko ujedinjene zajednice koja broji više od 200 članica i okuplja medicinske organizacije i fondacije za srce iz više od 100 zemalja. Svetska federacija za srce usmerava napore za ostvarenje cilja Svetske zdravstvene organizacije da se za 25% smanje prevremeni smrtni ishodi od bolesti srca i krvnih sudova do 2025. godine. Zajedničkim naporima možemo pomoći ljudima širom sveta da vode bolji i zdraviji život sa zdravim srcem.