Sretenje: Događaji koji su udarili temelje nezavisnosti i modernog društva

Srbija obeležava Dan državnosti 15. februara na Sretenje zbog dva značajna događaja koji su udarili temelje nezavisnosti i  modernog društva. Prvim srpskim ustankom otpočela je borba protiv turske vlasti dok je donošenjem Sretenjskog Ustava tadašnja vazalna kneževina dobila i prva obeležja državnosti, prava, slobode i podelu vlasti, a sam Ustav je proglašen za najliberalniji najviši pravni akt tog vremena u Evropi.

Sretenjski Ustav postavio je temelje u samoj istoriji državnosti Srbije kao najviši pravni akt koji je doneo u tadašnju prestonicu Kragujevac duh slobode i demokratije, a ostavio je i feudalizam za sobom.

„Ustav je imao 142 člana i ono što je najznačajnije je da je ukinut feudalizam, data je jedna sloboda srpskom čoveku, lična sloboda i pravo privatne svojine, to je ono što je ostalo. Ona je donosila i simbole državnosti a to su grb i zastava. Imamo organe vlasti, to su knez, državni savet i narodna skupština i vlast je podeljena na zakonodavnu, izvršnu i sudsku vlast po Sretenjskom Ustavu“, kaže Roksanda Aleksić, istoričarka Narodnog muzeja Šumadija.

I pored toga sam Sretenjski Ustav iz 1835 godine nije mnogo potrajao zbog unutrašnjih i spoljašnjih faktora ali je sa njim otpočeo put ka stvaranju moderne srpske države.

Kako objašnjava Roksanda Aleksić Sretenjski Ustav je bio po mnogima najliberalniji i prvi demokratski ustav u Evropi.

„Međutim, Srbija koja je bila vazalna, nije mogla da ima Ustav kao najviši pravni akt i kao simbol državnosti i nezavisnosti. Sve evropske države su se usprotivile ovom našem Ustavu tako da je on suspendovan, a u aprilu mesecu je konačno i ukinut. 1878. godine se cela priča zaokružila opet u gradu Kragujevcu gde je Jovan Ristić, Kragujevčanin, pročitao odluke Berlinskog kongresa o nezavisnosti Srbije“, tvrdi Aleksićeva.

Kragujevac danas baštini i neguje tradiciju prve srpske moderne prestonice.

„Ovde je nastao i prvi sud, i prva apoteka, i prvi teatar, Knjaževsko srpski teatar i prva muzička formacija Knjaževsko-serbska banda i štampale su se ovde i prve novine. Moramo da napomenemo da je u Kragujevcu nastala i Prva gimnazija u ovdašnjoj Srbiji, a kasnije i licej koji je predstavljao preteču beogradskog univerziteta i zato je to kulturno istorijsko nasleđe ne samo našeg grada nego i cele naše države“, ističe direktor Gradske turističke organizacije Kragujevac Bojan Pavlović.

Period u kome je Kragujevac od jedne varošice postao prva moderna srpska prestonica obeležen je Obrenovićima, dinastijom koja je grad na Lepenici stavila u središte društvenog, političkog i kulturnog života.

Srbija obeležava Dan državnosti 15. februara na Sretenje zbog dva značajna događaja koji su udarili temelje nezavisnosti i  modernog društva. Prvim srpskim ustankom otpočela je borba protiv turske vlasti dok je donošenjem Sretenjskog Ustava tadašnja vazalna kneževina dobila i prva obeležja državnosti, prava, slobode i podelu vlasti, a sam Ustav je proglašen za najliberalniji najviši pravni akt tog vremena u Evropi.