Na koji način će se obračunavati neplaćeni kućni rad? Srbija prva u svetu dobila pravilnik

Problem neplaćenog kućnog rada veoma je važan i možda najveći izazov u primeni Zakona o rodnoj ravnopravnosti. Veliki korak ka većoj rodnoj ravnopravnosti je i upravo objavljeni pravilnik o metodologiji kojom će se obračunavati neplaćeni kućni rad.

Ovo nije prvi korak u povećanju rodne ravnopravnosti u Srbiji. U cilju podrške pravima žena u Srbiji, u 2021. godini izrađen je Zakon o rodnoj ravnopravnosti, koji je Narodna skupština Republike Srbije donela u aprilu iste godine, a 2022. godine doneti su Pravilnik o vođenju evidencije i izveštavanju o ostvarivanju rodne ravnopravnosti i Pravilnik o izradi i sprovođenju Plana upravljanja rizicima od povrede principa rodne ravnopravnosti.

U 2023. godini izrađen još jedan Pravilnik o metodologiji za obračun neplaćenog kućnog rada, na predlog Ministarstva za ljudska i manjinska prava i društveni dijalog, a u poslednjem Službenom glasniku od 8. marta je napokon i objavljen.

Pravilnik o metodologiji za obračun neplaćenog kućnog rada kreće sa primenom 16. marta, a ovim pravilnikom bliže se propisuje metodologija za obračun neplaćenog kućnog rada, kao i za obračun vrednosti i učešća neplaćenog kućnog rada u bruto domaćem proizvodu.

Neplaćeni kućni rad predstavlja poslove za čije obavljanje se ne ostvaruje novčana naknada, a podrazumevaju vođenje domaćinstva, staranje i brigu o deci, o starijim i bolesnim članovima porodice, poslove na poljoprivrednom imanju, kao i druge slične neplaćene poslove.

Na koji način će se obračunavati cena kućnog rada?

Obračun vrednosti neplaćenog kućnog rada vrši se na osnovu Istraživanja o korišćenju vremena koje sprovodi proizvođač zvanične statistike u skladu sa metodologijom koju propisuje Evrostat, stoji u Pravilniku.

Vrednost neplaćenog kućnog rada se obračunava kao proizvod ukupnog godišnjeg broja časova neplaćenog kućnog rada i minimalne cene rada po času, iskazane u neto iznosu.

Podatak o ukupnom godišnjem broju časova neplaćenog kućnog rada za Republiku Srbiju obezbeđuje proizvođač zvanične statistike. Cena neplaćenog kućnog rada se utvrđuje kao minimalna cena rada po času u skladu sa zakonom kojim se uređuje oblast rada.

Vrednost neplaćenog kućnog rada se utvrđuje za Republiku Srbiju na godišnjem nivou, najkasnije do 31. decembra tekuće godine za prethodnu godinu.

Učešće vrednosti neplaćenog kućnog rada u BDP-u u Srbiji utvrđuje se kao količnik utvrđene ukupne vrednosti neplaćenog kućnog rada za prethodnu godinu i podataka o vrednosti BDP-a za prethodnu godinu, a koji obračunava proizvođač zvanične statistike na godišnjem nivou.

Osnov za zdravstveno osiguranje

Svi oni koji nisu zdravstveno osigurani po bilo kom drugom osnovu, stiče pravo na zdravstveno osiguranje po osnovu neplaćenog rada u kući u skladu sa zaknom koji uređuje oblast rodne ravnopravnosti.